Негізгі бет > Араб әріптері (фонетика), Грамматика > 4-ші сабақ. Қысқа әрекеттер (харака қасира) және сукун.

4-ші сабақ. Қысқа әрекеттер (харака қасира) және сукун.

Алдыңғы сабағымызда айтып кеткеніміздей араб тілінде дауысты дыбыстардың қызметін қысқа әрекеттер (харака қасира) орындайды. Осылайша араб тілінде қысқа харака деген ұғым бар. Қысқа харака деп әріптің үстіне немесе астына қойылатын белгілер айтылады. Мысалы, қазақ тілінде дауыссыз дыбыстар бар. Сол дауыссыз дыбыстарды оқу үшін дауысты әріптерді қою арқылы мағынаны түсінеміз. Мысалға «қ» және «л» әріптерін алайық. «Қ» әрпінің жанына «а» дауысты дыбысын, «л» әрпінің жанына тағы да «а» әріпін қосатын болсақ, онда «қала» деген сөзі шығады. Осы секілді араб тіліндегі «қысқа харака» дауысты дыбыстардың қызметін атқарады. Қысқа хараканың үш түрі бар. Олар:

1.Фатха, әріптің үстінде тұратын сызықша, мысалы: (ــَــ)

2.Кәсрә, әріптің астында тұратын сызықша, мысалы: (ـــِـ)

3.Дамма, әріптің үстінде тұратын, үтірге ұқсас белгі, мысалы: (ــُــ)

Бұдан кейінгі сабақтарда әріптерге жекелей тоқталып, жаттығулармен айналысамыз.

Төмендегі видеода мысалдар келтерілген. Қолыңыздан келгенше бірге қосылып қайталаңыз.

Фатхаға мысал:

Кәсрәға мысал:

Даммаға мысал:

Енді сукун жайлы сөз қозғасақ. Қазақ тілінен мысал келтірер болсақ. «Мекен» сөзі, м+е+к+е+н екі дауысты және үш дауыссыз әріптерден құралған сөз. Мекен негізі араб сөзі. Араб тілінде жоғарыда айтып кеткеніміздей дауысты әріптер жоқ.   Мысалдағы  مَكَانْ  «нун» әрпінің үстінде тұрған домалақ, нольге ұқсас әрекет «сукун» деп аталады және сөздің біткендігін білдіреді. Сабақты жазуда Шұғаның белгісі Шұғыланың Фатха сабағы пайдаланылды.

  1. No comments yet.
  1. No trackbacks yet.

Пікір қалдыру

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Өзгерту )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Өзгерту )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Өзгерту )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Өзгерту )

Connecting to %s

%d bloggers like this: